Gruzja: od Tbilisi pod Kazbek Drogą Wojenną
Klasztory, twierdze i widokowe przełęcze na trasie Tbilisi–Stepancminda. Co zobaczyć po drodze, jak zaplanować postoje i co warto wiedzieć o spornych regionach.
Trasa z Tbilisi pod Kazbek to klasyk, który da się przejechać w jeden dzień, ale szkoda. To 160 kilometrów świątyń wykutych w skale, fortyfikacji średniowiecznych, surowych przełęczy Wielkiego Kaukazu i — na końcu — jednego z najbardziej fotogenicznych kościołów świata na tle pięciotysięcznika. Po drodze warto się zatrzymywać często.
Tbilisi — co zobaczyć w stolicy
Stolicy Gruzji nie da się zwiedzić w jeden wieczór, ale trzy dni wystarczą, żeby wpaść w jej rytm. Stare Miasto to plątanina drewnianych balkonów, kościołów ormiańskich i gruzińskich, łaźni siarczanych w dzielnicy Abanotubani oraz cerkwi Mecheti nad Kurą. Wjedź kolejką linową na twierdzę Narikala, zejdź pieszo do wodospadu w wąwozie Legvtakhevi, a wieczorem ruszaj na kolację na ulicę Erekle II lub do Fabriki w dzielnicy Marjanishvili.
Po nowoczesnej stronie miasta zobacz Most Pokoju, parlament i bulwar nad Kurą. Na śniadanie zamów chaczapuri po adżarsku (łódka z jajkiem), na obiad chinkali (pierogi z bulionem) — pamiętaj, że ogonki się tylko trzyma, nie je. Wieczór najlepiej spędzić w qvevri bar — to bary serwujące wino z amfor, którymi gruzińska tradycja stoi.
Wycieczka dnia z Tbilisi
Jeśli masz dzień zapasu, dorzuć Mccheta (15 km na północ — dawna stolica, dwa wpisy UNESCO) oraz monastery w Davit Garedża nad granicą z Azerbejdżanem. Pierwszy zajmie 3–4 h, drugi cały dzień.
Gruzińska Droga Wojenna — co po drodze
Droga Wojenna (S3) łączy Tbilisi z rosyjskim Władykaukazem i prowadzi przez najwyższe pasma Wielkiego Kaukazu. To trasa, którą warto rozłożyć na 2 dni, nocując w Stepancmindzie lub Gudauri. Marszrutki kursują z dworca Didube w Tbilisi co godzinę, ale wynajem samochodu daje wolność zatrzymywania się gdzie chcesz — i to ona naprawdę robi tę podróż.
| Punkt | Kilometr | Co zobaczyć |
|---|---|---|
| Zbiornik Żinwali | 55 km | Turkusowe jezioro, klasyczny widokowy postój |
| Twierdza Ananuri | 65 km | XVII-wieczna twierdza z dwoma kościołami nad wodą |
| Gudauri | 120 km | Ośrodek narciarski, paralotnie latem |
| Przełęcz Krzyżowa (Jvari) | 130 km | 2 379 m n.p.m. — najwyższy punkt drogi |
| Pomnik Przyjaźni | 132 km | Mozaika nad przepaścią, panorama Kaukazu |
| Stepancminda (Kazbegi) | 160 km | Bazowa wioska pod Kazbek |
Sprawdź wyprawy do Gruzji
Najbliższe wyjazdy organizowane przez nasze partnerskie biura podróży.
Stepancminda i widoki na Kazbek
Stepancminda (dawniej Kazbegi) to miasteczko-baza pod Kazbek (5 047 m). Najsłynniejsza wycieczka to spacer pod kościół Cminda Sameba (Świętej Trójcy) położony na grzbiecie 2 170 m n.p.m. — szlak wychodzi z centrum, w góre prowadzi ponad godzinę pieszo lub kilkanaście minut jeepem 4×4. Z polany przy świątyni rozciąga się jeden z najbardziej rozpoznawalnych widoków Gruzji: drewniany kościół z X wieku na tle lodowca i piramidalnego stożka Kazbeku.
Sam Kazbek to wymagająca wyprawa wysokogórska — w tym artykule jej nie planujemy. Ale dla niewspinaczy aż się prosi o jeden dodatkowy dzień: jeepem dolinę Truso (porzucone wioski, wody mineralne wybijające z ziemi, granica z Osetią Południową), wodospad Gveleti albo dolinę Sno z wioską Juta — bramą do trekkingu pod Chaukhi (4 to bezpieczna jednodniówka na akklimatyzację).
Gruzińskie wino — kolebka winiarstwa
Najstarsze znane ślady produkcji wina pochodzą z gruzińskich naczyń sprzed 8 000 lat — to czyni Gruzję udokumentowaną kolebką winiarstwa. Wciąż używa się tu glinianych amfor kwewri (wpisanych na listę UNESCO), które zakopuje się w ziemi i prowadzi w nich fermentację razem ze skórkami i pestkami. Stąd specyficzny styl amber wine — pomarańczowe wino o garbnikowej strukturze, którego Gruzja jest stolicą.
Klasyczne szczepy do zapamiętania: Saperavi (głębokie czerwone z Kachetii), Rkatsiteli (białe lub bursztynowe), Mtsvane i Khikhvi. Najlepszy region winiarski leży na wschód od Tbilisi — Kachetia, z miastami Telawi i Sighnaghi. Tam też najłatwiej trafić na małe winiarnie rodzinne (np. Pheasant's Tears, Schuchmann, Twins Wine Cellar) z degustacjami za 20–40 GEL.
Abchazja i Osetia Południowa — sporne regiony
Po wojnie z Rosją w 2008 r. Gruzja faktycznie utraciła kontrolę nad dwoma regionami: Abchazją na wybrzeżu Morza Czarnego i Osetią Południową w środkowej części Wielkiego Kaukazu. Oba ogłosiły niepodległość, którą uznaje garstka państw (Rosja, Nikaragua, Wenezuela, Syria, Nauru). Z punktu widzenia Tbilisi to terytoria okupowane.
Dla podróżnika ma to konkretne konsekwencje. Wjazd do Abchazji z terytorium Gruzji jest możliwy tylko przez most na Inguri od strony Zugdidi — wymaga zgody MSZ Gruzji uzyskanej z wyprzedzeniem. Wjazd przez Rosję (Soczi) jest z punktu widzenia gruzińskiego prawa nielegalny i skutkuje zakazem wjazdu do Gruzji. Osetia Południowa jest praktycznie zamknięta. W okolicach Stepancmindy (dolina Truso) granica administracyjna z Osetią przebiega bardzo blisko — trzymaj się oznakowanych szlaków i nie próbuj jej przekraczać.
Granica „administracyjna" w terenie
W Osetii Południowej i Abchazji rosyjskie służby graniczne potrafią przesuwać oznakowanie nawet o setki metrów — proces nazywany borderyzacją. Co roku obywatele Gruzji są zatrzymywani po „przekroczeniu" granicy, której wczoraj w tym miejscu nie było. W rejonach Ergneti, Khurvaleti i doliny Truso miej GPS i odpuść skróty na przełaj.
Praktyczne wskazówki
- Wynajem auta — Tbilisi to dobre miejsce na start, ale gruzińscy kierowcy jeżdżą agresywnie i przejście Krzyżowej zimą wymaga 4×4 z łańcuchami.
- Marszrutki — z dworca Didube w Tbilisi co godzinę do Stepancmindy (10 GEL, 3 h), ale nie zatrzymują się na widoki po drodze.
- Wycieczki jednodniowe — z każdego hostelu w Tbilisi można dokupić jednodniowy tour po Drodze Wojennej (50–80 GEL).
- Karta SIM — Magti lub Geocell na lotnisku, około 20 GEL za miesiąc z 10 GB.
- Zima — od grudnia do marca przełęcz Krzyżowa bywa zamykana po opadach śniegu, czasem na 1–2 dni.
- Wegetarianie — w cerkwiach gruzińskich obowiązuje rygorystyczny post, więc karty mają mnóstwo dań postnych: lobio (fasola), pkhali (pasty z warzyw z orzechami), badrijani (bakłażan z orzechami).
- Ceny — Gruzja jest jeszcze tania: nocleg w guest house 50–80 GEL, obiad 25–40 GEL, butelka dobrego wina 25 GEL.
FAQ — Najczęściej zadawane pytania
Czy do Gruzji potrzebna jest wiza?
Nie. Polacy mogą przebywać w Gruzji bez wizy do roku — wjazd na dowód osobisty lub paszport.
Czy Drogą Wojenną da się jechać zimą?
Tak, ale ze świadomością ryzyka. Przełęcz Krzyżowa (2 379 m) bywa zamykana po obfitych opadach śniegu. Auta muszą mieć opony zimowe i łańcuchy. Po lawinie w 2014 r. tunel pod przełęczą został znacznie wzmocniony, ale czasowe zamknięcia wciąż się zdarzają.
Czy mogę wjechać do Abchazji jako turysta?
Tylko z gruzińskim pozwoleniem od MSZ, przekraczając most na Inguri od strony Zugdidi. Wjazd przez Rosję jest z punktu widzenia gruzińskiego prawa nielegalny i skutkuje wieloletnim zakazem wjazdu do Gruzji.
Ile dni zarezerwować na trasę Tbilisi–Kazbegi?
Minimum 2 dni z noclegiem w Stepancmindzie lub Gudauri. Optymalnie 3–4 dni, gdy chcesz dorzucić dolinę Sno (Juta), dolinę Truso albo trekking pod Chaukhi.
Czy w Gruzji da się płacić kartą?
W Tbilisi i większych miastach — tak, bankomatów też nie brakuje. Na trasie Drogi Wojennej i w mniejszych guest house'ach gotówka GEL jest niezbędna. W Stepancmindzie są 2 bankomaty (TBC Bank, Bank of Georgia).
Co przywieźć z Gruzji?
Wino (zwłaszcza qvevri), czurczchelę (orzechy w soku winogronowym), zioła i przyprawy (chmeli suneli, svanetska sól), tklapi (suszone owocowe placki) oraz kapelusze wełniane papacha. Czacza (gruziński bimber z winogron) bywa zatrzymywana na granicy — sprawdź limity alkoholu w bagażu.
Gotowy na własną wyprawę do Gruzji?
Sprawdź aktualne oferty od sprawdzonych polskich biur podróży — z polskim pilotem, w kameralnej grupie i z dopracowanym planem.
Zobacz wyprawy do GruzjiPolecane artykuły
Azory trekkingowo: przewodnik po wyspach
Sete Cidades, Pico, Faial i Flores. Co zobaczyć, jak skakać między wyspami, kiedy jechać i czego spodziewać się po pogodzie na Azorach.
Madera trekkingowo: co zobaczyć i jak się poruszać
Levady, Pico Ruivo, wschodnie półwyspy i zachodnie klify. Przewodnik po trekkingach, transporcie i pogodzie na portugalskiej wyspie wiecznej wiosny.
Teneryfa sportowo: trekkingi, rowery i Teide
Wulkan Teide, trekkingi w Anaga i Teno, kolarstwo szosowe i kiedy jechać, by uniknąć tłumów. Aktywna strona największej z Wysp Kanaryjskich.